بر اساس احادیث و روایات احسان، نیکوکاری و رسیدگی به کار مردم و رفع نیاز آنها از برترین حسنات بیان شده و کسانی که به سرنوشت برادر مسلمان خود بی توجه باشند مورد نکوهش قرار گرفته اند. نیکی به دیگران و کمک به موسةسات خیریه در جهت گره گشایی از نیازمندان، امری فرا ملی است. در فراسوی مرزها، این عمل نیکو، جایگاه والای خود را دارد. همچنین در آیین اسلام مسلمانان، برابر و برادر خوانده شده اند، این امر از جایگاه ویژه ای برخوردار است. نیکوکاران مسلمان، رهروان صادق امامان معصوم علیهم السلام هستند؛ آنان که خلق و خوی حسنه شان و سیره و سیر و سلوکشان سرشار از خوبی ها و گره گشایی هاست.
مبانی دین مبین اسلام اهمیت زیادی برای امور معیشتی و اجتماعی مستضعفین قائل شده و به منظور ترغیب مسلمانان به رسیدگی به این امور خیریه، آیات و روایات بسیاری را به تبیین ضرورت و فضیلت چنین اموری اختصاص داده است. از نظر قرآن یکی از وظایف مهم افراد در جامعه اسلامی، دستگیری از نیازمندان وتهیدستان است. هر کس به اندازه امکانات و توانمندی خویش وظیفه دارد خلاءهای موجود در زندگانی افراد نیازمند را جبران و کمبودهای آنها را پاسخگو باشد. همانگونه که خداوند، فقرا را با فقر و نداری امتحان میکند، ثروتمندان را نیز با ثروت میآزماید. کمک به افراد نیازمند اگر همراه با خلوص نیت و به خاطر رضای پروردگار باشد دارای تأثیرات بیشماری است. برخی از آثار آن در همین جهان مشاهده میشود وبرخی از آثار آن در جهان دیگربه عنوان پاداشهای اخروی، ظاهر میگردد. در جامعه نبوی، مسجد، محور بسیاری از امورات اجتماعی مسلمانان، از جمله پیگیری مشکلات نیازمندان بوده و شایسته است سنت «مسجد محوری» نیز احیاء شده و روز به روز گسترش یابد.
